’t Mankeerwoord: maretak in ‘t Lebbeeks
Ook nu nog staat de plant symbool voor geluk en vruchtbaarheid, waarbij rond kerstmis al eens graag onder de maretak wordt gekust. In de natuur heeft maretak een belangrijke ecologische functie, met tal van diersoorten die erop leven.
Terwijl we maretak vroeger enkel kenden van de E40 tussen Brussel en Leuven en van in de Ardennen, duikt de soort nu dus op waar ze voorheen niet of weinig te zien was. Mogelijk liggen verschillende factoren aan de basis van deze areaalsuitbreiding. Omdat maretakken gebieden vermijden met langdurige en strenge vorst, is de klimaatopwarming is er vermoedelijk één van.
In Groot-Lebbeke groeien, na een voorlopige telling, al ongeveer 25 maretakken in het wild. De komende jaren zullen er dat ongetwijfeld nog meer worden. De grootste aantallen zijn op dit moment in Wieze te vinden.
Omdat onze voorvaderen hier waarschijnlijk nooit maretakken hebben gezien, bestaat er dus ook geen dialectwoord voor in ’t Lebbeeks. Indien de plant hier wél had gegroeid, zou er zeker een Lebbeeks woord voor zijn geweest (in streken met veel maretak bestaan er verschillende volksnamen voor). We geven graag toe dat we de mosterd halen bij het radioprogramma ‘Nieuwe Feiten’ (Radio 1), waarin wekelijks een ontbreekwoord wordt gezocht voor iets waarvoor geen Nederlands equivalent bestaat.
Waarom dus geen Lebbeeks woord zoeken voor maretak? Een greep uit reeds bestaande Lebbeekse woorden uit de wereld van fauna en flora (te lezen in ‘E pakske kaat’, jaarboek Heemkring Lebbeke 2011): ondsrebberen (smalle weegbree), moylder (meikever) en êinnewwoëten (Vlaamse gaai).
Elke (ex-)inwoner van Lebbeke met een goed voorstel omtrent een Lebbeekse benaming voor maretak, roepen we op om deel te nemen. Het deelnamereglement is onderaan dit bericht te vinden. Prijzen zijn er niet mee te winnen, wel eeuwige roem.
De leden van de jury zijn Hilde Keppens, Anne Colpaert, Rik Vermeir, Dirk De Cock en Walter De Rop. Zij zullen in conclaaf delibereren, waarna het nieuwe Lebbeekse woord wordt bekendgemaakt in een volgende Kramiek. Veel succes!
Reglement voor deelname
- De inzender is of was een inwoner van Groot-Lebbeke (Lebbeke, Wieze, Denderbelle).
- Maximaal 3 inzendingen per persoon, voorzien van eventuele aanwijzingen voor een correcte uitspraak.
- Het nieuwe woord moet in de 3 deelgemeenten verstaan- en uitspreekbaar zijn.
- Het nieuwe woord mag nog niet bestaan in een andere taal of dialect.
- De inzending wordt ten laatste op 31-12-2025 verstuurd naar kramieklebbeke@telenet.be. In de postbus van het Administratief Centrum (Flor Hofmanslaan 1) mag ook: noteer ‘Kramiek – Maretak’ op de enveloppe.
